Oranjeroute op het eiland Tholen

Twee plaatsen in de gemeente Tholen bezitten een bijzondere band met de Oranjes: Sint-Maartensdijk en Scherpenisse.

Prins Philips Willem en Sint-Maartensdijk

Op Koninginnedag 1996 bezocht Beatrix de smalstad Sint-Maartensdijk. Sinds haar troonsbestijging in 1980 draagt ze ook de titel 'Vrouwe van Sint-Maartensdijk'. De relatie met de Oranjes is al vele eeuwen oud. De oudste zoon van Willem van Oranje, Prins Philips Willem was de eerste Oranje die in 1558 door koning Philips II met de heerlijkheid werd beleend. Dit gebeurde nadat zijn moeder Anna van Egmond, eerste echtgenote van Willem van Oranje en Gravin van Buren, was komen te overlijden.

Kasteel St. Maartensdijk

Oranjekasteel bij Sint-Maartensdijk

Geen van de Oranjes heeft ook daadwerkelijk in Sint-Maartensdijk gewoond, ondanks dat zij daar een aanzienlijk kasteel bezaten. Wel brachten ze geregeld een bezoek aan hun heerlijkheid. De rentmeester zorgde voor het kasteel en de overige eigendommen, wanneer de heren er zelf niet waren.

Kasteel St. Maartensdijk

Prins Frederik Hendrik en het kasteel van Sint-Maartensdijk

Het kasteel van Sint-Maartensdijk was dichtbij het gelijknamige plaatsje gesitueerd. Het oudste gedeelte van dit kasteel vindt zijn oorsprong in de 13e eeuw. Geleidelijk aan werd het bouwwerk steeds verder uitgebreid. Naast het oudste gedeelte, het opperhof, met daarop o.a. een stenen donjon, verrees een nederhof. Met name Prins Frederik Hendrik besteedde veel geld aan herstel en verdere uitbouw van het kasteel. In 1632 liet hij op het nederhof nog een kapel bouwen. In de decennia daarna werd er niet veel geld meer uitgegeven aan het onderhoud, waardoor het kasteel geleidelijk in verval raakte.

Slotgracht Kasteel St. Maartensdijk

Kasteelresten

In 1812 kocht de toenmalige rentmeester van de Domeinen het kasteel om het 6 jaar later voor afbraak te verkopen. Tot 1970 heeft op het oude kasteelterrein nog het laatste restant van het kasteel gestaan, de tuinmanswoning met daarin de gevangenis en gijzelkamer. In de jaren zestig van de vorige eeuw vond er archeologisch onderzoek plaats. Tegenwoordig is alleen nog een deel van de slotgracht te bewonderen.

Prins Frederik Hendrik, weldoener van Sint-Maartensdijk

Prins Frederik Hendrik heeft niet alleen geld besteed aan zijn kasteel, maar ook aan het stadje zelf. In 1628 leverde hij een grote financiële bijdrage aan de verbouw van het vervallen stadhuis van Sint-Maartensdijk. Het werd toen voorzien van een nieuwe voorgevel met daarin een verwijzing naar de bijdrage van Frederik Hendrik voor de bouw.